Raspberry Pi ile ev sunucusu kurma

Günümüz dijital çağında, kişisel verilerimizi depolamak, medyalarımızı yayınlamak veya akıllı ev cihazlarımızı yönetmek için güvenilir ve erişilebilir bir çözüme sahip olmak oldukça önemli hale geldi. Bulut tabanlı hizmetler popüler olsa da, verilerimizin kontrolünü tamamen ele almak, gizliliği korumak ve sürekli abonelik ücretlerinden kaçınmak isteyenler için ev sunucusu kurmak cazip bir alternatiftir. Bu rehberde, küçük boyutlu, uygun fiyatlı ve enerji verimli bir bilgisayar olan Raspberry Pi ile kendi ev sunucunuzu nasıl kuracağınızı adım adım keşfedeceğiz. Raspberry Pi’nin esnekliği sayesinde, sunucunuzu dosya depolama, medya yayınlama, VPN sunucusu veya hatta web sitesi barındırma gibi birçok farklı amaçla kullanabilirsiniz.

Neden Raspberry Pi ile Ev Sunucusu?

Piyasada pek çok sunucu çözümü bulunsa da, Raspberry Pi’nin ev sunucuları için özellikle tercih edilmesini sağlayan bir dizi avantajı vardır:

• Düşük Güç Tüketimi: Raspberry Pi, geleneksel bir masaüstü bilgisayara kıyasla çok daha az enerji harcar. Bu, 7/24 çalışacak bir sunucu için elektrik faturanızda önemli bir tasarruf anlamına gelir.
• Uygun Fiyat: Düşük satın alma maliyetiyle Raspberry Pi, kısıtlı bütçeye sahip hobiler ve meraklılar için ideal bir başlangıç noktası sunar.
• Kompakt Tasarım: Küçük boyutu sayesinde, evinizin herhangi bir köşesinde yer kaplamadan kolayca konumlandırılabilir.
• Esneklik ve Genişletilebilirlik: Raspberry Pi, farklı işletim sistemlerini ve yazılımları destekler. İhtiyaçlarınıza göre çeşitli hizmetleri kurabilir ve sunucunuzu genişletebilirsiniz. USB portları sayesinde harici depolama birimlerini kolayca bağlayabilirsiniz.
• Geniş Topluluk Desteği: Dünya çapında büyük ve aktif bir kullanıcı topluluğuna sahip olması, karşılaşabileceğiniz sorunlar için hızlıca yardım bulabileceğiniz anlamına gelir.

Başlarken: İhtiyacınız Olanlar

Bir Raspberry Pi ev sunucusu kurmak için ihtiyacınız olacak temel donanım ve yazılım bileşenleri şunlardır:

• Raspberry Pi Kartı: En az Raspberry Pi 3B+ veya daha yeni bir model (Raspberry Pi 4 veya 5 önerilir) daha iyi performans sağlayacaktır.
• Güç Adaptörü: Raspberry Pi modelinize uygun, yeterli akım sağlayabilen bir USB-C (Pi 4/5 için) veya micro-USB (Pi 3B+ için) adaptör.
• MicroSD Kart: İşletim sistemi için en az 16GB, Class 10 veya üzeri hızlı bir microSD kart. Daha büyük bir kart (32GB veya 64GB) daha fazla alan ve esneklik sunar.
• Harici Depolama Birimi (İsteğe Bağlı ama Önerilir): Dosyalarınızı depolamak için USB 3.0 destekli bir harici sabit disk (HDD) veya SSD.
• Ethernet Kablosu: En kararlı bağlantı için. Wi-Fi de kullanabilirsiniz ancak sunucu için kablolu bağlantı daha güvenilirdir.
• Kasa (İsteğe Bağlı): Raspberry Pi’nizi korumak ve soğutmak için bir kasa ve soğutucu fan.
• Bilgisayar: microSD kartı hazırlamak ve Raspberry Pi’ye ilk bağlantıyı kurmak için.
• Balena Etcher veya Raspberry Pi Imager: İşletim sistemini microSD karta yazmak için bir yazılım.
• SSH İstemcisi: Windows için PuTTY, macOS/Linux için terminal üzerinden SSH.

Kurulum Adımları

1. İşletim Sistemini Hazırlama

Ev sunucusu için Raspberry Pi OS Lite (masaüstü ortamı olmayan sürüm) genellikle en iyi seçenektir, çünkü daha az kaynak tüketir. Ancak isterseniz masaüstü sürümünü de tercih edebilirsiniz.

• Raspberry Pi Imager yazılımını bilgisayarınıza indirin ve kurun.
• Yazılımı açın, “Choose OS” (İşletim Sistemi Seç) butonuna tıklayın ve “Raspberry Pi OS (Other)” altından “Raspberry Pi OS Lite (64-bit)” (veya 32-bit) seçeneğini seçin.
• “Choose Storage” (Depolama Seç) butonuna tıklayarak microSD kartınızı seçin.
• Önemli: Kurulumdan önce gelişmiş seçenekleri (dişli simgesi) tıklayarak SSH’i etkinleştirin, kullanıcı adı ve parola belirleyin (varsayılan “pi” ve “raspberry” yerine güçlü bir parola kullanın) ve kablosuz ağ ayarlarınızı yapılandırın (Ethernet kullanmayacaksanız).
• “Write” (Yaz) butonuna tıklayın ve yazma işleminin tamamlanmasını bekleyin.

2. İlk Açılış ve Temel Yapılandırma

• Hazırladığınız microSD kartı Raspberry Pi’nize takın ve güç adaptörünü bağlayarak çalıştırın.
• Raspberry Pi ağınıza bağlandıktan sonra, bilgisayarınızdan SSH istemcisini kullanarak bağlanın (örneğin: ssh kullanıcıadınız@raspberrypi.local).
• İlk bağlantıdan sonra sunucunuzu güncelleyin:
  

  sudo apt update

  
  

  sudo apt upgrade -y

  
  
• Güvenliğiniz için varsayılan şifreyi değiştirin: passwd komutunu kullanın.

3. Statik IP Adresi Ayarları

Sunucunuzun ağda her zaman aynı IP adresine sahip olması, ona uzaktan erişim ve port yönlendirme gibi işlemler için kritik öneme sahiptir. Bunu modem/router’ınızın DHCP ayarlarından veya Raspberry Pi’nin ağ ayarlarından yapabilirsiniz.

• Router’ınızın arayüzüne girin ve Raspberry Pi’nizin MAC adresini kullanarak belirli bir IP adresini rezerve edin. Bu, en kolay ve önerilen yöntemdir.
• Alternatif olarak, Raspberry Pi üzerinde /etc/dhcpcd.conf dosyasını düzenleyerek statik IP adresi atayabilirsiniz.

4. Harici Depolama Ekleme

Ev sunucunuzun temel amacı veri depolamaksa, harici bir USB disk bağlamak şarttır. Bu diski otomatik olarak bağlanacak şekilde yapılandırmalısınız.

• Harici diskinizi Raspberry Pi’ye bağlayın.
• Diskleri listelemek için sudo fdisk -l veya lsblk komutunu kullanın ve diskinizin adını (örneğin /dev/sda1) bulun.
• Diski formatlamanız gerekebilir (ext4 önerilir): sudo mkfs.ext4 /dev/sda1 (dikkatli olun, bu işlem tüm veriyi siler).
• Bir bağlantı noktası oluşturun: sudo mkdir /mnt/depolama
• Diskin UUID’sini bulun: sudo blkid
• /etc/fstab dosyasını düzenleyerek diskin otomatik olarak bağlanmasını sağlayın:
  

  UUID=SİZİN_DİSK_UUID'NİZ /mnt/depolama ext4 defaults,nofail 0 0

  
  
• Değişiklikleri kaydettikten sonra diski bağlayın: sudo mount -a

Ev Sunucunuzu Nasıl Kullanabilirsiniz?

Raspberry Pi ev sunucunuzu kurduktan sonra, onu çeşitli faydalı amaçlar için kullanabilirsiniz:

Dosya Depolama ve Paylaşım (NAS)

Kendi kişisel bulut depolama sisteminizi kurarak, dosyalarınıza her yerden erişebilir ve ailenizle kolayca paylaşabilirsiniz. Samba ile Windows, macOS ve Linux cihazlardan ağ üzerinden dosya erişimi sağlayabilirsiniz. Daha gelişmiş bir deneyim için Nextcloud veya ownCloud gibi kişisel bulut yazılımlarını kurabilirsiniz.

Medya Sunucusu

Tüm film, dizi, müzik ve fotoğraf koleksiyonunuzu merkezi bir yerde depolayın ve evinizdeki herhangi bir cihazdan (akıllı TV, telefon, tablet) yayınlayın. Plex Media Server veya Jellyfin (açık kaynaklı alternatif) bu iş için popüler ve güçlü seçeneklerdir. Bu yazılımlar medya kütüphanenizi düzenler, kapak resimleri ve özetler ekler, ardından istediğiniz cihaza aktarır.

VPN Sunucusu

Kendi VPN sunucunuzu kurarak, halka açık Wi-Fi ağlarında güvende kalabilir veya uzaktayken ev ağınıza güvenli bir şekilde erişebilirsiniz. Bu sayede, ev ağınızdaki dosyalara veya diğer cihazlara güvenle bağlanabilirsiniz. OpenVPN veya WireGuard gibi çözümler Raspberry Pi üzerinde kolayca kurulabilir.

Web Sunucusu

Kendi web sitenizi, blogunuzu veya küçük bir web uygulamasını barındırmak için Raspberry Pi’nizi kullanabilirsiniz. Nginx veya Apache gibi web sunucusu yazılımlarını kurarak statik veya dinamik web içerikleri yayınlayabilirsiniz. PHP ve MySQL gibi veritabanı desteği de ekleyebilirsiniz.

Akıllı Ev Otomasyonu

Evinizdeki akıllı cihazları merkezi bir yerden yönetmek ve otomasyon senaryoları oluşturmak için Raspberry Pi harika bir platformdur. Home Assistant gibi yazılımlar ile farklı markaların cihazlarını tek bir arayüzden kontrol edebilir, rutinler ve otomasyonlar kurabilirsiniz.

Güvenlik ve Bakım İpuçları

• Güçlü Şifreler Kullanın: Sunucunuz için karmaşık ve tahmin edilmesi zor şifreler belirleyin.
• Düzenli Güncellemeler: Sunucunuzu düzenli olarak güncelleyerek güvenlik açıklarını kapatın: sudo apt update && sudo apt upgrade -y.
• Güvenlik Duvarı: Sadece ihtiyacınız olan portları açmak için bir güvenlik duvarı (örn. UFW – Uncomplicated Firewall) kullanın.
• Port Yönlendirme Dikkat: İnternet’ten sunucunuza erişim için port yönlendirme yaparken çok dikkatli olun ve yalnızca kesinlikle gerekli olan portları açın. Mümkünse VPN üzerinden erişimi tercih edin.
• Yedekleme: En önemlisi, önemli verilerinizin düzenli yedeklerini alın! Harici bir diske veya başka bir bulut hizmetine yedekleme yapmayı alışkanlık haline getirin.

Sonuç

Raspberry Pi ile bir ev sunucusu kurmak, hem eğlenceli hem de son derece ödüllendirici bir projedir. Kendi dijital kontrol merkezinizi oluşturarak, verilerinizin güvenliğini ve gizliliğini sağlayabilir, medya koleksiyonlarınızı yönetebilir ve sayısız başka ihtiyacınızı karşılayabilirsiniz. Bu rehber, size bu yolculukta sağlam bir başlangıç noktası sunmayı amaçlamaktadır. Unutmayın, Raspberry Pi’nin potansiyeli sınırsızdır ve öğrenme sürecinin keyfini çıkararak kendi özel Raspberry Pi ev sunucusu çözümlerinizi geliştirebilirsiniz. Hemen bugün başlayın ve dijital yaşamınızın kontrolünü elinize alın!